HOA SEN – QUỐC HOA CỦA VIỆT NAM

Hoa làm cho đời sống con người đẹp hơn. Nói đến hoa người Việt Nam thường nhắc đến  hoa sen. Bốn câu ca dao bất cứ người Việt Nam nào cũng thuộc:

“Trong đầm vì đẹp bằng sen,

Lá xanh bông trắng lại chen nhuỵ vàng.

Nhuỵ vàng bông trắng lá xanh,

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.”

Chúng ta sẽ tìm hiểu về loài hoa này.

Sen là loài thực vật thủy sinh. Rể (còn gọi là ngó), thân (dạng cũ) nằm ở dưới bùn. Cuống lá, cuốn hoa đều vươn lên mặt nước.

Hoa sen gồm: đài, cánh, nhụy, gương hạt. Lúc còn búp nụ hoa sen như một nụ hồng khổng lồ. Khi hoa nỡ, hoa to nhất bằng cái tô, đường kín khoảng 20cm,  từng cánh hoa, có thể màu trắng, có thể màu vàng, có thể màu hồng, xếp vào nhau, che chở cho nhuỵ hoa màu vàng rực, toát ra mùi thơm thoang thoảng. Tất cả tạo thành một một vẻ đẹp thanh thoát.

Lá sen có màu xanh nước biển, to bằng cái đĩa bàn (30cm), có loại to bằng cái nia đựng thóc (1m), em bé 1 tuổi ngồi lên không chìm.

Sen có một sức sống rất mãnh liệt. Nơi nào có sen, nếu không có sự can thiệp của con người, sen cứ sanh con đẻ cháu mãi. Sen có thể mọc vượt qua bờ ruông, bờ ao, lan rộng qua vùng đất lân cận. Sen phát triển tốt ở môi trường khí hậu nhiệt đới. Sen mọc khắp nơi trên đất nước Việt Nam . Ngoài Bắc có một làng ngày xưa mọc rất nhiều sen, nhân dân đặt nơi đây cái tên là làng sen. Trong Nam, Đồng Tháp Mười nỗi tiếng nhiều sen.

Hoa, các hạt, lá non và thân rễ của hoa sen đều có thể sử dụng được được. Các cánh hoa được sử dụng để tô điểm món ăn, lá sen to được dùng để gói thức ăn. Thân, rễ có thể dùng chế biến nhiều món ăn (xúp, canh, món xào) và là phần được dùng nhiều nhất. Nhị hoa phơi khô dùng để ướp chè. Các hạt nhỏ lấy ra từ gương sen có thể ăn tươi (khi non) hoặc sấy khô và cho nổ tương tự như bỏng ngô. Hạt sen già cũng có thể luộc cho đến khi mềm và được dùng trong các món như chè sen hay làm mứt sen. Tâm sen nằm trong các hạt sen cũng được sử dụng trong y học truyền thống châu Á như một loại thuốc có tác dụng an thần và thanh nhiệt…

Sen rất gần gũi với người Việt Nam như cây đa, cây tre. Sen nằm trong tâm thức, tình cảm của người Việt Nam. Người con trai trêu ghẹo người con gái bằng những câu:

“Hôm qua tác nước đầu đình,

Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen.

Anh được thì cho em xin,

Hay là em để làm tin trong nhà…”

Với đặc tính “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, hoa sen tượng trưng cho người quân tử. Người quân tử ở địa dị nào, hoàn cảnh nào cũng giữ được phẩm chất trong sạch của mình. Làm quan thì thanh liêm, khi rơi vào cảnh nghèo thì “áo rách, giữ lấy lề”.

Cũng với đặc  tính tinh khiết, thơm tho ấy, hoa sen tượng trưng cho người phụ nữ Việt Nam. Người phụ nữ Việt Nam Việt Nam xưa luôn xem trọng trinh tiết của mình. Chồng đi lính xa ngoài biên ải, ở nhà vợ vẫn đợi chồng về,

“Từ là từ phụ tướng
Báu kiếm sắc phong lên đàng
Vào ra luống trông tin chàng
Năm canh mơ màng…”.

Hoa sen còn là biểu tượng thanh sạch, cư trần bất nhiểm trần của Phật. Tượng Phật, ảnh phật được đặt ngồi trên tòa sen. Ngoài Bắc có Chùa Một Cột có hình hoa sen. Trên bàn thờ Phật thường có hoa sen.

Hoa sen còn tượng trưng cho tiêt tháo của dân tộc. Trước giặc ngoại xâm, uy Vũ không khuất phục, tiền tài danh vọng không sa ngã. Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông lần 2, danh tướng Trần Bình Trọng bị bắt, tướng Nguyên- Mông đem tước vương, là địa vị cao nhất của các quan, để mua chuộc ông, nhưng ông nhất định không theo, ông trả lời bằng một câu bất hủ:

“Thà làm quỷ nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc”.

Thời Pháp thuộc, Pháp cũng dùng tiền tài, tiện nghi cuộc sống lung lạc ý chí đấu tranh của nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình chiểu, nhưng ông một mực từ chối, không hợp tác với Pháp, không dùng hàng của Pháp, ông thể hiện quan điểm của mình qua hai câu thơ:

“Thà đuôi mà giữ đạo nhà,

Còn hơn có mắt ông cha không thờ.”.

Trong các đền, đinh, chùa ở Việt Nam đêu có vật trang trí hoặc thờ cúng được vẽ, chạm khắc hình hoa sen.

Do Đặc tính thanh khiết, hương thơm nhẹ nhàng, sinh trưởng nơi thôn dã bình dị, gần gũi với nhân dân trong đời sống, hoa sen thực sự ăn sâu vào tiềm thức ngươi Việt Nam. Và vì thế hoa sen được xem là biểu tượng của đất nước, được phong là Quốc hoa, đứng cùng với các biểu tượng chính thức của đất nước khác, Quốc hiệu, Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc thiều.

 

 

 

 

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *